Tijdschrift | Tijdschrift voor Remedial Teaching
Inhoudsopgave tijdschrift van april 2007, 15e jaargang, nr. 2
Leeskilometers maken helpt!
Ook bij leerlingen met een relatief zwak geheugen
Anna M. T. Bosman en Martine A. R. Gijsel
'In tegenstelling tot begrijpend lezen en rekenen kunnen verschillen in technisch lezen tussen scholen niet verklaard worden door de sociale of etnische achtergrond van leerlingen, maar lijken deze vooral het gevolg van verschillende didactische aanpakken'. Deze uitspraak is te vinden in het rapport 'De staat van het onderwijs.
Onderwijsverslag 2004/2005'. In de brochure 'Iedereen kan leren lezen' (Kervezee, 2006) staan naar aanleiding van het rapport een aantal belangrijke didactische adviezen. Wij zullen deze adviezen hier niet herhalen. In plaats daarvan doen wij verslag van een praktijkonderzoek naar de effectiviteit van de didactiek, zoals die plaatsvond op een basisschool in Drachten. Wij menen dat de leerkrachten van deze school de essentie van een effectieve didactiek goed begrepen en geïmplementeerd hebben.
We richten ons hier op de veronderstelling dat met name leerlingen met een zwak auditief geheugen problemen zouden ondervinden met het leren lezen. Het is immers meer malen aangetoond dat lezers met een geringe geheugencapaciteit vaak relatief zwakke lezers zijn (Gathercole & Pickering, 2000).
Dit betekent echter allerminst dat deze leerlingen gedoemd zijn om zwakke lezers te worden. Deze bijdrage laat zien dat door gerichte instructie en oefening leerlingen met een zwak auditief korte-termijn geheugen net zoveel vooruitgaan als leerlingen met een goed korte-termijn geheugen. Na de presentatie van de resultaten zullen we aandacht besteden aan de belangrijkste didactische principes die door de leerkrachten van deze basisschool werden gehanteerd. Ze sluiten naadloos aan bij de algemene adviezen van de Inspectie van het onderwijs (www.onderwijsinspectie.nl).
Tellend Bankieren
Een nieuwe stap in onderzoek en begeleiding van kinderen
met rekenproblemen
Clemens Klinkum en Esther Klinkum
Veel onderzoek bij leerlingen met rekenproblemen en/of achterstanden richt zich op leerachterstanden. De leerling-gebonden oorzaken van rekenachterstanden komen helaas weinig aan de orde. Soms worden wel algemene leervoorwaarden, zoals intelligentie bij een rekenonderzoek meegenomen, maar daar blijft het dan ook bij. Menig onderzoek richt zich op rekenachterstanden in rekenen en wiskunde en van daaruit worden dan adviezen gegeven hoe leerlingen die kunnen inlopen. Daar is op zich niets mis mee. Maar vaak worden de geconstateerde achterstanden slechts gedeeltelijk ingelopen, terwijl er onevenredig veel tijd voor nodig is.
Radiolezen
Een vorm van effectief leesonderwijs
Annelies Lubbers
Met de verschijning van het Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 5 tot en met 8 eind 2004, is er in Nederland een instrument op tafel komen te liggen met richtlijnen voor het systematisch volgen van de voortgang van het voorgezet lezen en spellen. Met dit protocol als leidraad kunnen we de vorderingen van kinderen goed vastleggen, om zo tijdig eventuele achterstanden te kunnen signaleren en te kunnen interveniëren bij kinderen waarvan het voortgezet lezen en spellen onvoldoende vordert of zelfs stagneert. Eigenlijk moeten we er in het onderwijs zoveel mogelijk voor zorgen dat stagnatie in het leesproces voorkomen wordt, door het geven van motiverend en verantwoord leesonderwijs. Als remedial teachers en intern begeleiders spelen we hierin een belangrijke rol. Zoals vermeld wordt in het Koersplan Remedial Teaching van de LBRT (dat in november 2006 gepresenteerd werd ter gelegenheid van het Jubileumcongres) gaan we als remedial teacher ook een meer coachende en ondersteunende rol spelen. Dit betekent dat in het verzorgen van motiverend en verantwoord leesonderwijs zeker een taak voor ons is weggelegd.
Niet nieuw óf traditioneel leren
Géén discussie, maar vernieuwend verbinden
Marcel van Herpen
In december 2006 publiceerde Pieter Hilhorst een essay over Het Nieuwe Leren (HNL). Het ministerie vroeg 'de Argumentenfabriek' in de personen van Pieter Hilhorst en Kees Kraaijveld een analyse te maken van het debat over Het Nieuwe Leren. Het essay geeft zonder oordeel een overzicht van de publicaties van de voor- en tegenstanders van Het Nieuwe Leren. Zowel de voor- als de tegenstanders schermen met beelden die karikaturaal zijn. Maar juist door de uitvergroting wordt zichtbaar wat de grootste angst is. Tegenstanders van Het Nieuwe Leren vrezen vrijblijvendheid, voorstanders van Het Nieuwe Leren zijn bang voor passiviteit. Het onderwijsbeeld wordt bepaald door de statements van 'de uitersten'. Het onderwijs staat dag na dag te kijk. De polemiek vergroot de tegenstellingen. Diverse mensbeelden liggen ten grondslag aan de uitlatingen. In de discussie schieten mensen derhalve nauwelijks raak. En een dialoog tussen mensen die vanuit een ander paradigma hun verhaal houden, lijkt ook nauwelijks mogelijk. Maar wat dan?
Het verbeteren van de sociale competentie
door het aanleren van sociale vaardigheden: casus Krijn
Anne Duijnkerke en Diny van der Aalsvoort
In dit artikel staat een behandeling beschreven die gericht is op het verbeteren van sociale competentie door het aanleren van sociale vaardigheden. De behandeling vond plaats bij Krijn, een zesjarige leerling uit groep 2 van een speciale basisschool. De eerste auteur voerde de behandeling uit in het kader van haar bachelorproject1. Als voor- en nameting is de MZSCS-NL afgenomen. De behandeling duurde zes weken, waarbij per week twee sessies plaatsvonden. Eén van de gevoelens, blij, bang, boos of verdrietig, kwam steeds in twee sessies na elkaar aan bod. De gevoelens kwamen aan de orde door het aanleren en verwerken van elke emotie door praten, tekenen, maskers maken, toneelspelen, muziek, bespreken van situatieplaatjes en samen spelen. De theoretische achtergrond van de keuze voor de behandelinhoud, de behandelinhoud zelf en de gevonden effecten zijn beschreven.
Column: Vroegtijdige signalering van spellingproblemen in het Engels
Ans van Berkel
In de brugklas vormt de Engelse spelling voor heel wat dyslectische leerlingen een groot probleem. Dat komt onder meer, doordat in de leergangen alle mogelijke schrijfwijzen van klanken door elkaar voorkomen. In het eerste hoofdstuk kun je voor de klinker /e/ bijvoorbeeld drie verschillende spellingen tegenkomen in de woorden yes, friend en anybody. Hoewel in de leergangen geen enkele aandacht wordt besteed aan het leren spellen, krijgen de meeste leerlingen de spelling na verloop van tijd wel onder de knie. Dyslectische leerlingen lukt dat zelden zonder ondersteuning. Die ondersteuning zouden ze in een zo vroeg mogelijk stadium moeten krijgen, liefst al bij Engels op de basisschool, maar in ieder geval vanaf de start van de brugklas. Dat betekent dat de spellingproblemen in een vroeg stadium gesignaleerd zouden moeten kunnen worden. Maar hoe doe je dat?
In gesprek met… Monique Baard, Désirée van der Elst en Mieke van Leijenhorst
Auteurs van 'Ongewild Lastig in de puberteit en adolescentie'
Tekst en interview: Hennie van de Kar-Vervooren
'Kennis is het begin van begrip', zegt Mieke van Leijenhorst, één van de drie auteurs van 'Ongewild Lastig in de puberteit en adolescentie', een toegankelijk en informatief boek over ontwikkelingsstoornissen bij jongeren. De missie van de drie auteurs is om met hun tweede boek, dat december 2006 verscheen, bekendheid te geven aan, veelal onzichtbare, ontwikkelingsstoornissen bij jongeren. Ook remedial teachers zullen handige tips uit het boek kunnen halen, wanneer zij leerlingen met ontwikkelingsstoornissen begeleiden. Daarom in deze uitgave een interview met de auteurs Monique Baard, Désirée van der Elst en Mieke van Leijenhorst.
Grafo-cognitieve werkwijze bij het remediëren van handschriften
Astrid Scholten en Ben Hamerling
Op het in het septembernummer 2005 van dit tijdschrift verschenen artikel over 'Mogelijkheden voor distale grafo-motoriek' zijn erg veel enthousiaste reacties verschenen. Hieruit ontstond tevens vraag naar presentaties over de grafo-cognitieve werkwijze bij het aanleren en onderhouden van het handschrift. Daarbij bleek ook dat handschrifthulpverleners graag hun kennis wilden uitbreiden over deze werkwijze. In dit artikel wordt hieraan tegemoet gekomen. Uit onderzoek van de Stichting Schriftontwikkeling in 2003 naar het kwaliteitsverloop van het handschrift bij het klimmen der jaren, bleek dat de handschriftkwaliteit in het Primair Onderwijs drastisch afneemt. Onderzoek naar verbetermogelijkheden van het handschriftonderwijs volgde hierop. Duidelijk was dat de motorische handschriftaanpak van de laatste decennia in het algemeen te weinig vruchten had afgeworpen. Vooral vanaf de jaren '60 van de vorige eeuw is de kwaliteit van het handschrift steeds meer een probleem geworden. Ook in Engeland is uit een onlangs gehouden onderzoek (Institute of Education, 2006) duidelijk naar voren gekomen dat het handschriftonderwijs van dit moment faalt.
Veranderingen in (hoger) onderwijsland
Over leerrechten, post-hbo onderwijs en masteropleiding
Nico Schouws en Joep van Vugt
Hoewel het bij het aantreden van het nieuwe kabinet nog niet zeker is, zal naar verwachting per 1 augustus 2008 een nieuw financieringsstelsel voor het hoger onderwijs worden ingevoerd: een financiering gekoppeld aan leerrechten. Aan studenten die deelnemen aan bekostigd onderwijs, zowel in de bachelorfase als in de masterfase, worden leerrechten toegekend. Een leerrecht is een persoonsgebonden recht voor een student om gedurende een aaneengesloten tijdvak van zes maanden onderwijs aan een bekostigde instelling te volgen. Studenten die tenslotte hun leerrechten hebben opgebruikt en niet meer in aanmerking komen voor bekostigd onderwijs, gaan een aanzienlijk hoger bedrag betalen voor het volgen van een opleiding in het hoger onderwijs. De invoering van leerrechten kan in de toekomst een negatieve invloed hebben op de continue professionalisering van leraren.
Rectificatie in artikel: "Een remediërend programma voor algebra"
Stephan Vermeire
In het artikel 'Een remediërend programma voor algebra' dat geplaatst is in het februarinummer 2007, is een storende fout geslopen. Op blz. 11, bij Fase I, wordt in de laatste zin ('In wiskundetaal: …..) gesteld dat bij het vermenigvuldigen met een breuk eigenlijk alleen de noemer met dat getal vermenigvuldigt, de teller blijft gelijk. Dit is onjuist: men vermenigvuldigt de teller (het getal boven de breukstreep) en de noemer (het getal onder de breukstreep) blijft - in dit voorbeeld! - gelijk.
Bureau LBRT | Kosterijland 7 | 3981 AJ Bunnik | tel 030-6571020© 2001-2007 Landelijke Beroepsvereniging Remedial Teachers
niet ingelogd