Tijdschrift | Tijdschrift voor Remedial Teaching
Inhoudsopgave tijdschrift van december 2005, 13e jaargang, nr. 4
Wat is - in de huidige ontwikkelingen -
de kern van remedial teaching? (I)
Expertise broodnodig, wijze waarop contextafhankelijk
Ria Kleijnen
In het septembernummer 2005 heeft de vereniging een oproep gedaan om vanuit de praktijk te reageren op het vraagstuk: 'Wat is de kern van remedial teaching'. In deze bijdrage wordt deze vraag belicht vanuit de optiek van het voortgezet onderwijs.
Evenals basisscholen stellen scholen voor VO zich de vraag: 'Wat zijn onze mogelijkheden om leerlingen met leer- en ontwikkelingsproblemen passend onderwijs en zorg te bieden?'. 'Willen wij dat wel en zo ja, welke expertise dienen onze docenten en begeleiders te bezitten om dit goed te kunnen doen?' 'Waar liggen de grenzen van de school en hoe zorgen we mede voor een doorgaande lijn van PO, via VO naar ROC en HO?' Tal van vragen die in het huidige tijdsgewricht nog vergezeld worden door initiatieven als het 'nieuwe leren' al dan niet binnen een lerende organisatie en de mogelijkheden en grenzen van 'inclusief onderwijs'.
Met het oog op verschillen (I)
Irene Keijzer
'Ministerie ontkent bestaan leerstoornis', lezen we in de kop van een artikel over dyscalculie in het tijdschrift 'Balans Belang' van maart 2002. 'Leerlingen met dyscalculie moeten niet denken hetzelfde recht op compensaties te kunnen claimen als leerlingen met dyslexie', zo meldde het ministerie van onderwijs in juli 2001 in de pers. 'Veel leerlingen staan tot op heden nog met hun rekenprobleem in de kou. Er is nog te veel onbekendheid rond dit onderwerp. Nog veel te vaak wordt gedacht dat dyscalculie een modebegrip is'.
Toch lijkt langzamerhand het tij wat te keren. In enkele artikelen probeert men tot een definiëring te komen (zie ook 'Balans Belicht', 2002). De laatste tijd zijn er meerdere publicaties over dyscalculie verschenen en dat is voor een groot deel te danken aan Wied Ruijssenaars, die regelmatig artikelen over rekenproblemen en dyscalculie publiceert en aan zijn boeken die hij, soms samen met andere auteurs (o.a. Hans van Luit), heeft geschreven over rekenproblemen en dyscalculie (1992, 2002, 2004). Ook de oudervereniging 'Balans' speelt een actieve rol in de erkenning van deze stoornis. Een belangrijk signaal dat de Nederlandse overheid haar visie aan het wijzigen is, geeft het bericht in 'Balans Belang' van mei 2004. Hierin wordt vermeld dat Balans op 26 april 2004 een schrijven van de minister van OCenW heeft ontvangen, met daarin aanwijzingen over hulpmiddelen en/of voorzieningen die ingezet mogen worden bij het landelijk centraal examen en de vrijstellingsmogelijkheden tijdens de schoolloopbaan, zowel voor leerlingen met dyslexie als die met dyscalculie! Dit is een belangrijke kentering in het proces van de erkenning. Maar we zijn er nog niet. Anders dan bij dyslexie bestaan er nog geen algemene richtlijnen voor het opstellen van een dyscalculieverklaring. Leerlingen zijn afhankelijk van de bereidwilligheid en de deskundigheid van de leerkrachten en de school.
Remedial teacher en/of dyslexiecoach?
Herm Verbugt
Dyslexie gaat nooit helemaal over, het is een stoornis waar je je hele schoolloopbaan in meer of mindere mate last van ondervindt. Ondanks het vaak harde werken blijven er belemmeringen over. Chris Struiksma introduceerde een tijd geleden al het begrip coach, 'de remedial teacher als coach van het kind?'. Op de Conferentie Masterplan Dyslexie Beleid op 6 december 2005 omschreef hij in zijn openingsverhaal over het continuüm van zorg op het gebied van lezen, leesproblemen en dyslexie een negental stappen. Tijdens deze conferentie werd een notitie rond 'Tussenvormen in het samenwerkingsverband/regio in het kader van het Masterplan Dyslexie' uitgereikt. Deze brochure is geschreven door Chris Struiksma en geeft in het volgende stappenplan helder het organisatorisch continuüm weer.
Geïntegreerde leerlingzorg
Heleen Schoots-Wilke
De pompoen
Er was eens een boer die op het land waar hij pompoenen liet groeien, een leeg jampotje omgekeerd over een kleine pompoen heen zette. De kleine pompoen groeide en groeide, net zolang tot hij niet alleen de grootte van het jampotje had, maar ook exact dezelfde vorm. Toen groeide de pompoen niet meer.
Aan het eind van het seizoen sloeg de boer het jampotje stuk, de pompoen was niet verder gegroeid en had dezelfde grootte en vorm als het potje.
Door de reorganisatie in het onderwijs worden leerlingen die eerst naar het speciaal onderwijs gingen, nu geplaatst in het Praktijkonderwijs, LWOO (leerweg ondersteunend onderwijs) of komen met 'een rugzakje' in het voortgezet onderwijs. Het zijn vaak leerlingen die in de basisschool al de nodige deuken hebben opgelopen, omdat ze achterbleven bij de rest van de klas. Ze hebben weinig succeservaringen opgedaan en zijn daardoor onvoldoende gevoed in hun ontwikkelingsbehoeften.
Ze voelen zich niet competent en hebben meer corrigerende aandacht gehad dan andere leerlingen.
Als deze leerlingen in het v.o. komen, worden er behoorlijke eisen aan ze gesteld en tegelijkertijd hebben ze extra aanpassingen en zorg nodig binnen de klas. Dit vereist van docenten een andere aanpak en begeleiding en omgaan met een grote diversiteit aan problemen. Het accent bij deze leerlingen moet niet alleen liggen op het cognitieve, maar zeker ook op het gebied van sociale en emotionele vaardigheden om zich straks op de arbeidsmarkt te kunnen begeven en handhaven.
Onregelmatige werkwoorden
Ans van Berkel
Enige tijd geleden kreeg ik een proefwerkje onregelmatige Engelse werkwoorden onder ogen, dat door een dyslectische leerling aan het eind van 2 Atheneum gemaakt was. Gedurende het schooljaar waren er vaak overhoringen van zulke werkwoorden geweest, en als afronding moesten nu alle vijftig aangeboden werkwoorden nogmaals geleerd worden. De leerling was drie weken voor het proefwerk met herhalen begonnen. Ondanks dat haalde zij een onvoldoende. Het meisje had een aantal keren een verkeerde vorm opgeschreven, er kwamen spelfouten voor, soms was ze de Nederlandse betekenis van het werkwoord vergeten.
Wat maakt het leren van onregelmatige Engelse werkwoorden zo lastig?
Maar 2 fouten, da's best goed, hè mees?!
Criteria bij schriftelijke correctie binnen de kaders van adaptief onderwijs
Niek Zewald
Tot op heden heeft onderzoek naar adaptief onderwijs als 'onderwijs op maat' geen sluitende of fundamentele theorie opgeleverd over 'how to do'. Er zijn geen blauwdrukken voor ideaal adaptief onderwijs voor elke situatie en dat zal ook wel zo blijven. Wel zijn er in de loop der tijd variabelen blootgelegd die de adaptabiliteit van het onderwijs positief beïnvloeden. Eén van deze variabelen betreft de wijze waarop de schriftelijke correctie plaatsvindt. Over dit aspect handelt dit artikel, dat voor een groot deel is ontleend aan de uitgangspunten van twee projecten van het Seminarium voor Orthopedagogiek, te weten: Bouwen aan een Adaptieve School en Kijk In Je Klas.
Schrijfproblemen - schrijfstoornissen en hun veroorzakers
Alger van Hagen
Schrijven is een vaardigheid die door de complexiteit van aansturingen en bewegingen op een hoog niveau een beroep doet op coördinatie. Stoornissen in de ontwikkeling van deze specifieke motorische vaardigheid worden met de term dysgrafie aangeduid. Zoals reken- en leesstoornissen respectievelijk met de termen dyscalculie en dyslexie worden aangegeven.
Van de jongens ondervindt 32% en van de meisjes 11% schrijfproblemen in de basisschool (Smits-Engelsman et al., 1995). De schrijfproblemen bij basisschoolleerlingen (Mojet 1994) betreffen vooral motorische moeilijkheden bij het reproduceren van grafische symbolen, in het bijzonder in cursief verbonden schrift.
Dit artikel wil een aanzet zijn om het moeite hebben met schrijven wat nauwkeuriger voor remedial teachers te omschrijven. Daarbij zal tevens worden aangegeven welke veroorzakers met het moeite hebben bij schrijven een rol kunnen spelen. Duidelijkheid hierover zal het onderzoek van remedial teachers naar schrijfproblemen bij leerlingen en daarna de behandeling van deze groep ten goede moeten komen. Dit artikel wordt afgesloten met een aantal implicaties voor de onderwijspraktijk.
© 2001-2007 Landelijke Beroepsvereniging Remedial Teachers
niet ingelogd